[Koalicja-l] Propozycja dla ministra Zdrojewskiego

Jaroslaw Lipszyc jaroslaw.lipszyc w wolnepodreczniki.pl
Wto, 23 Lut 2010, 15:28:08 CET


Kochani,

uczestniczyłem ostatnio w spotkaniu organizacji pozarządowych z
Ministrem Zdrojewskim, na którym zaproponowałem organizację kolejnego
spotkania dotyczącego internetu w programach MKiDN.

Poniżej list z programem takiego spotkania, jaki chcę wysłać do Ministra.

pozdrawiam
Lipszyc




Minister Bogdan Zdrojewski
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
ul. Krakowskie Przedmieście 15/17, 00-071 Warszawa



Szanowny Panie Ministrze,

Bardzo dziękuję za możliwość przygotowania propozycji tematów do debaty
na temat roli nowych mediów w działalności Ministerstwa Kultury i
Dziedzictwa Narodowego. Przygotowane przeze mnie tematy do rozmowy
proszę traktować jako wstępną propozycję. Ponieważ nasza fundacja
prowadzi szkolną bibliotekę internetową Wolne Lektury i inne, mniejsze
projekty udostępniania dóbr kultury w internecie, mnie personalnie
tematyka ta interesuje w kontekście działalności organizacji
pozarządowych, ale jest ona istotna także dla działalności innych
instytucji kultury: instytutów, muzeów, archiwów, bibliotek, wydawnictw
i czasopism.

Formuła spotkania

Spotkanie takie jak sądzę należy zorganizować w formule otwartej,
umożliwiając  udział przedstawicielom zainteresowanych instytucji i
organizacji społecznych. Skuteczną metodą rekrutacji uczestników takiego
spotkania może być prośba o dostarczenie na piśmie krótkiego opisu
działalności w sferze nowych mediów oraz podanie kilku tez do dyskusji.
To pozwoli na ograniczenie liczby uczestników do osób faktycznie
zainteresowanych tematem, ale bez arbitralnego ustalania pełnego składu
spotkania.

Temat spotkania

Nowe media w programach MKiDN: rola, miejsce, finansowanie, ewaluacja

Tematy do rozmowy

1. Miejsce internetu w działalności instytucji kultury
Komunikacja elektroniczna i przestrzeń internetu przez większość
instytucji kultury traktowana jest jako miejsce wspomagania bądź
promowania innej działalności instytucji – na polu wydawniczym,
organizacji imprez, wystaw i spektakli, szkoleń itd. Niewiele instytucji
definiuje internet jako przestrzeń realizacji swojej misji. W czasach
digitalizacji społecznych procesów komunikacyjnych takie podejście staje
się powoli anachroniczne. Publikacje internetowe i umożliwianie dostępu
do kultury w sieci umożliwia znaczne rozszerzenie kręgu beneficjentów i
zwiększenie efektywności podejmowanych działań. Instytucje
przyzwyczajone do określonego profilu działalności mogą mieć jednak
szereg problemów (technicznych, prawnych, instytucjonalnych, know-how
czy związanych ze źródłami finansowania) z takim przedefiniowaniem
swoich strategicznych celów. Przestrzeń i instytucje kultury wymagają
daleko idącej ochrony w swojej działalności, i nagła rewolucja w tym
zakresie może spowodować trudne do przewidzenia szkody. To oznacza, że
system wspierania takiej działalności należy konstruować w sposób
ostrożny, długofalowy i stopniowy, ułatwiając instytucjom wejście na
nowe pola działalności.

2.Digitalizacja i udostępnianie materiałów w formie cyfrowej
Instytucje, które już zdiagnozowały internet jako centralną przestrzeń
realizacji swojej misji w sferze kultury, borykają się z szeregiem
innych kłopotów. Programy dotacyjne – może poza tymi dotyczącymi
bezpośrednio digitalizacji dóbr kultury – bardzo często
nieintencjonalnie utrudniają bądź uniemożliwiają realizację tak
pomyślanych programów. Nie do końca wiemy, w jaki sposób oceniać i
ewaluować inicjatywy realizowane w przestrzeni cyfrowej, nie mamy
opracowanych standardów udostępniania dóbr kultury w sieci, nie
potrafimy oceniać efektywności finansowania, społecznych zysków, kręgu
beneficjentów i faktycznego wykorzystanie zasobów udostępnionych w
serwisach internetowych . Opracowania wymagają więc sposoby ewaluacji i
wskaźniki skuteczności udostępniania materiałów w internecie: liczba
utworów, liczba gości, ilość cytowań, zakres ponownego wykorzystania ,
sposób ich udostępniania i licencjonowania. Choć dostęp do dóbr kultury
i budowanie społeczeństwa informacyjnego jest wpisany w szereg
strategicznych dokumentów państwa, brak systemu odpowiednich zachęt w
praktyce skłania do instytucje i organizacje do realizacji projektów
„analogowych”.

3. Wydatkowanie funduszy publicznych a dostępność treści w internecie
Co do zasady obecne modele wydatkowania funduszy publicznych wspierają
raczej produkcję kopii dzieła (książek, płyt etc.) lub organizację
wydarzeń (spektakli, wystaw), niż twórczość jako taką. W czasach
konwergencji mediów ten model jest wysoce niedostosowany do
zmieniających się potrzeb komunikacyjnych społeczeństwa. Udostępnianie
dóbr kultury w internecie jest najtańszym, najprostszym i najłatwiejszym
mechanizmem docierania do odbiorców i użytkowników kultury, pozwalając
im na dalsze wykorzystywanie udostępnionych materiałów. Powstaje
pytanie, w jaki sposób dotować twórczość, aby takie udostępnianie
wspierać, a nie ograniczać. Z jednej strony otwarte udostępnianie
materiałów w internecie jest narzędziem zwiększania efektywności
wydatkowania funduszy publicznych i rozszerzania kręgu beneficjentów
projektów . Pozwala też na pełną realizację zasady, iż rezultaty
wydatkowania środków publicznych są dostępne publicznie. Z realizacją
zasad otwartego udostępniania związane są jednak ograniczenia i bariery
prawne, organizacyjne oraz ekonomiczne. Polski system prawny nie jest
dobrze przystosowany do potrzeb  otwartego licencjonowania, a stosowanie
otwartych licencji w praktyce (umowy, licencje, oznaczanie materiałów,
metadane ) nastręcza instytucjom wielu trudności.


Z wyrazami szacunku

Jarosław Lipszyc

przewodniczący rady Koalicji Otwartej Edukacji
prezes Fundacji Nowoczesna Polska


Więcej informacji o liście koalicja-l